Kısa cevap: Sanat tarihinin en ünlü sanatçıları arasında Leonardo da Vinci (Mona Lisa), Michelangelo (Sistine Şapeli tavanı, Davut), Rembrandt (Gece Devriyesi), Johannes Vermeer (İnci Küpeli Kız), Vincent van Gogh (Yıldızlı Gece), Edvard Munch (Çığlık), Pablo Picasso (Guernica), Frida Kahlo ve Salvador Dalí sayılır. Türk resminde ise Osman Hamdi Bey’in Kaplumbağa Terbiyecisi en tanınan eserdir. Aşağıda bu sanatçıları, eserlerinin neden önemli olduğunu ve onları bugün nerede görebileceğinizi bulacaksınız.
Rönesans ustaları
Leonardo da Vinci (1452–1519)
Ressam, mühendis ve bilim insanı Leonardo, Rönesans’ın “evrensel insan” idealinin simgesidir. Mona Lisa (yaklaşık 1503–1519), konturları yumuşatan sfumato tekniği ve uzaklaştıkça mavileşen arka planıyla portre resminin en ünlü örneğidir; Paris’teki Louvre Müzesi’ndedir. Milano’daki Santa Maria delle Grazie manastırının yemekhane duvarındaki Son Akşam Yemeği (1495–1498) ise İsa’nın havarilerinden birinin onu ele vereceğini söylediği anı dramatik bir kompozisyonla anlatır.
Michelangelo Buonarroti (1475–1564)
Michelangelo kendini önce heykeltıraş olarak görüyordu. Tek bir mermer bloktan yonttuğu 5 metreyi aşan Davut (1501–1504), Floransa’daki Accademia Galerisi’ndedir. Papa II. Julius için 1508–1512 yılları arasında boyadığı Sistine Şapeli tavanı ise Yaratılış’tan sahneler içerir; bu yazının kapak görseli olan Âdem’in Yaratılışı, birbirine uzanan iki eliyle sanat tarihinin en çok çoğaltılan imgelerinden biri oldu.
Raffaello Sanzio (1483–1520)
Vatikan’daki Atina Okulu (1509–1511) freskinde Platon, Aristoteles ve antik dünyanın düşünürlerini görkemli bir mimari içinde bir araya getirir. Raffaello’nun dengeli kompozisyonları, yüzyıllar boyunca akademik resmin ölçütü kabul edildi.
Barok ve Hollanda Altın Çağı
Caravaggio (1571–1610)
Karanlık zeminden çıkan sert ışıklı figürleri ve dinî sahneleri sokaktaki sıradan insanlarla canlandırmasıyla Barok resmi kökten etkiledi. Aziz Matta’nın Çağrılışı (1599–1600), Roma’daki San Luigi dei Francesi kilisesinde hâlâ ilk yerindedir.
Rembrandt van Rijn (1606–1669)
Gece Devriyesi (1642), Amsterdam’daki bir sivil muhafız birliğini hareket ve ışıkla dolu bir sahnede gösterir; Rijksmuseum’un simgesidir. Rembrandt’ın hayatı boyunca yaptığı otoportreler, yaşlanmayı ve iç dünyayı bu kadar dürüstçe gösteren ilk resimler arasındadır.
Johannes Vermeer (1632–1675)
Lahey’deki Mauritshuis Müzesi’nde bulunan İnci Küpeli Kız (yaklaşık 1665), belirli bir kişinin portresi değil, Hollandalıların tronie dediği hayalî bir yüz çalışmasıdır. Vermeer’in pencereden süzülen ışığı ve sessiz iç mekânları, onu Hollanda resminin en sevilen ustalarından biri yaptı.
19. yüzyıl
Francisco Goya (1746–1828)
Madrid’deki Prado Müzesi’nde bulunan 3 Mayıs 1808 (1814), Napolyon’un askerlerinin İspanyol sivilleri kurşuna dizmesini gösterir ve savaşın kahramanlık değil, vahşet olarak resmedildiği ilk büyük tablolardan biridir.
Claude Monet (1840–1926)
Adını izlenimciliğe veren İzlenim, Gün Doğumu (1872) tablosunun ressamıdır. Giverny’deki bahçesinde yaptığı Nilüferler serisi, Paris’teki Orangerie Müzesi’nin oval salonlarını kaplar. Akımı izlenimcilik rehberimizde ayrıntılı ele aldık.
Vincent van Gogh (1853–1890)
Sağlığında yalnızca birkaç tablo satabilen Van Gogh, bugün dünyanın en tanınan ressamlarından biridir. Yıldızlı Gece (1889), Saint-Rémy’deki akıl hastanesinde kaldığı dönemde yapıldı ve New York’taki Modern Sanat Müzesi’ndedir. Hayatını ve eserlerini Van Gogh rehberimizde bulabilirsiniz.
Osman Hamdi Bey (1842–1910)
Ressam, arkeolog ve müzeci Osman Hamdi Bey, İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin ve bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin temeli olan Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurucusudur. Kaplumbağa Terbiyecisi (1906), İstanbul’daki Pera Müzesi’nin koleksiyonunda yer alır ve Türk resminin en bilinen eseridir.
20. yüzyıl
Edvard Munch (1863–1944)
Çığlık (1893), kızıl bir gökyüzü altında elleriyle yüzünü tutan figürüyle modern kaygının simgesi hâline geldi. Munch’un bu konuyu işleyen birkaç versiyonu vardır; bunlar Oslo’daki Ulusal Müze ve Munch Müzesi’nde bulunur.
Gustav Klimt (1862–1918)
Viyana’daki Belvedere Sarayı’nda sergilenen Öpücük (1907–1908), altın varak kullanımı ve süslemeci desenleriyle Klimt’in “altın dönemi”nin doruğudur.
Pablo Picasso (1881–1973)
Kübizm’in kurucularından Picasso, Guernica’yı (1937) İspanya İç Savaşı sırasında Bask kasabası Gernika’nın bombalanmasına tepki olarak yaptı. Neredeyse 8 metre genişliğindeki siyah-beyaz tablo, Madrid’deki Reina Sofía Müzesi’ndedir ve savaş karşıtı sanatın en güçlü simgesidir. Savaşın sanattaki izlerini savaş ve sanat yazımızda ele aldık.
Frida Kahlo (1907–1954)
Kahlo, geçirdiği ağır kazanın ve hayatı boyunca süren acıların izlerini, Meksika halk sanatından beslenen otoportrelere dönüştürdü. İki Frida (1939), Mexico City’deki Modern Sanat Müzesi’ndedir.
Salvador Dalí (1904–1989)
Sürrealizmin en tanınan yüzü Dalí’nin Belleğin Azmi (1931) tablosu, eriyen saatleriyle zamanın göreliliğine dair rüya gibi bir imge yaratır ve Modern Sanat Müzesi’ndedir.
Andy Warhol (1928–1987)
Pop Art’ın simgesi Warhol, Campbell Çorbası Kutuları (1962) ile seri üretimi ve tüketim kültürünü sanatın konusu yaptı.
Avrupa dışından bir başyapıt: Hokusai
Japon sanatçı Katsuşika Hokusai’nin Kanagawa Açıklarında Büyük Dalga (yaklaşık 1831) adlı ahşap baskısı, Fuji Dağı’nı dev bir dalganın arkasında gösterir. Japon baskıları 19. yüzyılda Avrupa’ya ulaştığında izlenimcileri ve Van Gogh’u derinden etkiledi.
Eserleri nerede görebilirsiniz?
| Eser | Sanatçı | Tarih | Müze |
|---|---|---|---|
| Mona Lisa | Leonardo da Vinci | yaklaşık 1503–1519 | Louvre, Paris |
| Davut | Michelangelo | 1501–1504 | Accademia Galerisi, Floransa |
| Gece Devriyesi | Rembrandt | 1642 | Rijksmuseum, Amsterdam |
| İnci Küpeli Kız | Vermeer | yaklaşık 1665 | Mauritshuis, Lahey |
| 3 Mayıs 1808 | Goya | 1814 | Prado, Madrid |
| Yıldızlı Gece | Van Gogh | 1889 | MoMA, New York |
| Kaplumbağa Terbiyecisi | Osman Hamdi Bey | 1906 | Pera Müzesi, İstanbul |
| Öpücük | Klimt | 1907–1908 | Belvedere, Viyana |
| Guernica | Picasso | 1937 | Reina Sofía, Madrid |
| Belleğin Azmi | Dalí | 1931 | MoMA, New York |
Bu eserlerin bulunduğu müzeleri planlarken mutlaka görülmesi gereken müzeler rehberimize, daha az bilinen başyapıtlar için ise az bilinen muhteşem sanat eserleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Dünyanın en ünlü tablosu hangisidir?
Leonardo da Vinci’nin Louvre Müzesi’nde bulunan Mona Lisa’sı genellikle dünyanın en ünlü ve en çok ziyaret edilen tablosu kabul edilir.
En ünlü Türk tablosu hangisidir?
Osman Hamdi Bey’in 1906’da yaptığı ve Pera Müzesi koleksiyonunda bulunan Kaplumbağa Terbiyecisi, en tanınan Türk tablosudur.
Mona Lisa neden bu kadar ünlü?
Leonardo’nun sfumato tekniğiyle yarattığı esrarlı gülümseme, resmin 1911’de Louvre’dan çalınıp iki yıl sonra bulunmasının yarattığı uluslararası ilgi ve yüzyıllar boyunca sayısız kez çoğaltılması, onu bir kültür simgesine dönüştürdü.
Guernica nerede sergileniyor?
Guernica, Madrid’deki Reina Sofía Ulusal Sanat Merkezi Müzesi’nde sergileniyor. Picasso’nun isteği doğrultusunda tablo, İspanya’da demokrasi kurulduktan sonra, 1981’de New York’tan İspanya’ya getirildi.
Kapak görseli: Michelangelo, Âdem’in Yaratılışı (yaklaşık 1508–1512), Sistine Şapeli, Vatikan.
