Kısa cevap: Biyofilik tasarım ev, ofis, hastane, okul, otel, mağaza ve kamusal alanlarda uygulanır. Uygulamanın temeli her mekânda aynıdır: doğal ışık, manzara, bitkiler, su, doğal malzemeler ve korunaklı köşeler. Değişen, bu unsurların mekânın işlevine göre nasıl bir araya getirildiğidir.

Yaklaşımın tanımı ve 14 örüntüsü için biyofilik tasarım nedir yazımıza, sağlık ve psikoloji üzerindeki etkileri için biyofilik tasarımın faydaları yazımıza bakabilirsiniz.

Evde biyofilik tasarım

  • Işık ve manzara: Oturma ve çalışma alanlarını pencereye yakın kurun; pencere önünü dolabın ya da kalın perdenin arkasında bırakmayın.
  • Bitki grupları: Salonda farklı boylarda bitkilerden oluşan bir grup, tek tek dağıtılmış saksılardan daha güçlü etki yaratır.
  • Doğal malzeme: Masif ahşap masa, keten perde, yün halı, taş ya da terrakota yüzeyler.
  • Banyo ve mutfak: Nemi seven bitkiler banyoda, aromatik bitkiler mutfak penceresinde hem görsel hem koku bağlantısı kurar.
  • Yatak odası: Toprak tonları, doğal tekstiller ve sabah ışığını alan bir yatak konumu.

Az ışık alan evler için karanlık köşeleri canlandırmanın pratik yolları yazımız da işinize yarayabilir.

Ofis ve çalışma alanlarında biyofilik tasarım

Ofislerde biyofilik tasarımın önceliği, çalışanların çoğuna doğal ışık ve dışarıya görüş sağlamaktır. Masaların pencere hattına yakın dizilmesi, toplantı odalarının iç bölgelere alınması, yeşil duvarlar, bitkili bölücüler, ahşap ve akustik doğal paneller sık kullanılan çözümlerdir. Açık ofislerde sırtı korunaklı odak kabinleri “sığınak” örüntüsünü karşılar.

En bilinen örneklerden biri, Amazon’un Seattle’daki genel merkezinde 2018’de açılan The Spheres’tir. Üç cam küre, dünyanın farklı bulut ormanlarından binlerce bitkiyi barındıran bir çalışma ve toplantı ortamı olarak tasarlandı.

Hastane ve sağlık tesislerinde biyofilik tasarım

Sağlık yapılarında biyofilik tasarım, Roger Ulrich’in pencereden ağaç gören hastaların daha hızlı iyileştiğini gösteren 1984 tarihli çalışmasından bu yana önem kazandı. Hasta odalarında manzara, iyileştirici bahçeler, avlular ve doğal ışık bugün birçok hastane projesinin parçası. Singapur’daki Khoo Teck Puat Hastanesi (2010), bahçeleri, teraslardaki bitkileri ve havuz çevresinde kurgulanan yerleşimiyle sık anılan bir örnektir.

Okul ve eğitim yapılarında biyofilik tasarım

Sınıflarda doğal ışık, okul bahçesine bakan pencereler, ahşap mobilyalar ve öğrencilerin bakımını üstlendiği bitkiler hem dikkat hem de doğa bilinci açısından fayda sağlar. Açık hava sınıfları ve bahçe atölyeleri, biyofilik yaklaşımı eğitimin bir parçasına dönüştürür.

Otel, restoran ve mağazalarda biyofilik tasarım

Konaklama ve perakende mekânlarında biyofilik tasarım, misafirin mekânda daha uzun ve keyifle vakit geçirmesini hedefler. Lobilerde iç bahçeler ve su öğeleri, restoranlarda bitkili tavanlar ve doğal malzemeler, mağazalarda doğal ışık ve ahşap teşhir sistemleri sık görülür. Sitemizdeki örneklerden biyofilik bir restoran tasarımı ve Braun Büffel’in biyofilik mağazası bu yaklaşımı somut olarak gösteriyor.

Mimaride biyofilik tasarım ve kamusal alanlar

Biyofilik tasarım iç mekânla sınırlı kalmayıp binanın kendisini de biçimlendirebilir. Cephe ve teraslara entegre bitki örtüsü, iç avlular, doğal havalandırma ve gün ışığını derinlere taşıyan kesitler mimari ölçekteki başlıca araçlardır.

ProjeYer ve yılBiyofilik özellik
Fallingwater (Frank Lloyd Wright)Pensilvanya, ABD, 1937Şelalenin üzerine oturan, doğayla iç içe organik mimarinin erken ve ikonik örneği
Bosco Verticale (Stefano Boeri Architetti)Milano, İtalya, 2014Balkonlarında yüzlerce ağaç ve binlerce bitki bulunan iki konut kulesi
The Spheres (NBBJ)Seattle, ABD, 2018Bitki dolu cam kürelerde çalışma ve toplantı alanları
Jewel Changi (Safdie Architects)Singapur, 2019Cam kubbe altında orman vadisi ve 40 metreyi aşan iç mekân şelalesi “Rain Vortex”

Kentsel ölçekte parklar, yeşil koridorlar, yağmur bahçeleri ve sokak ağaçları da biyofilik şehir yaklaşımının parçasıdır.

Biyofilik tasarımda sık yapılan hatalar

  • Işığa uymayan bitki seçmek: Az ışık alan yere ışık seven bitki koymak, kısa sürede solmuş bir görüntüye yol açar.
  • Bakımı planlamamak: Yeşil duvar ve büyük bitki grupları sulama ve bakım planı olmadan sürdürülemez.
  • Yalnızca görsel etkiye odaklanmak: Plastik bitkiler ya da doğa fotoğrafları tek başına yeterli değildir; ışık, malzeme ve mekân kurgusu da önemlidir.
  • Aşırı kalabalık: Doğadaki düzen ile karmaşıklık dengesi önemlidir; mekânı bitki ve objeyle doldurmak sakinlik yerine yorgunluk yaratır.

Sıkça sorulan sorular

Biyofilik tasarım nerelerde uygulanır?

Ev, ofis, hastane, okul, otel, restoran, mağaza ve kamusal alanlarda uygulanır. Mimari ölçekte cepheler, teraslar ve iç avlular; kent ölçeğinde ise parklar ve yeşil koridorlar da biyofilik tasarımın parçasıdır.

Ofiste biyofilik tasarım için ilk adım ne olmalı?

Çalışanların çoğuna doğal ışık ve dışarıya görüş sağlamak en etkili ilk adımdır. Ardından bitki grupları, doğal malzemeler ve korunaklı odak alanları eklenebilir.

Yeşil duvar biyofilik tasarım mıdır?

Evet, yeşil duvarlar “mekândaki doğa” örüntüsünün güçlü bir örneğidir. Ancak doğru bitki seçimi, sulama sistemi ve düzenli bakım gerektirir.

Dünyadaki ünlü biyofilik yapılar hangileri?

Milano’daki Bosco Verticale, Seattle’daki Amazon Spheres, Singapur’daki Jewel Changi ve Khoo Teck Puat Hastanesi en çok bilinen örnekler arasındadır. Frank Lloyd Wright’ın Fallingwater evi ise yaklaşımın erken bir öncüsü olarak anılır.

İlgili yazılar